این باغ با وسعتی در حدود 5/8 هکتار با شماره 2363 در 23مردادماه سال 1378 هـ . ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این باغ در بستری کوهستانی قرار گرفته است که مربوط به دوره قاجار و از املاک امیر اسماعیل خان شوکت‎الملک بوده و به عنوان سکونتگاهی ییلاقی استفاده می‎شده و به دلیل آنکه وی وارث و فرزندی نداشت اموال او به برادرش محمدابراهیم خان رسید و بعدها توسط اسدالله علم، وزیر دربار وقف گردید.

این باغ دارای ورودی‎ها، عمارت اندرونی، فضاهای خدماتی، اصطبل، یخچال و برجهای نگهبانی می‎باشد.

عمارت اصلی باغ در ضلع جنوبی و با محور شرقی ـ غربی بنا شده است. این عمارت دارای 3 بخش است:

• حوضخانه
• بخش مرکزی
• اتاقهای ضلع شرقی و غربی حوضخانه

بخش اندرونی باغ که جنوبی‎ترین قسمت باغ است از لحاظ طرح و معماری شباهت زیادی به خانه‎های مسکونی بافت بیرجند دارد.

این فضا شامل: حیاط، ایوان، هشتی، فضاهای ارتباطی، راهروها و اتاقهای متعدد در چهار ضلع حیاط می‎باشد.

ایوان در ضلع جنوب دارای دو ستون با مقطع دایره و دو نیم ستون می‎باشد. در مرکز حیاط، حوضی با طرح 8 ضلعی و چهار باغچه کوچک در اطراف به چشم می‎خورد که درختان کاج در آنها کاشته شده است.

فضاهای خدماتی شامل: سرویس بهداشتی، مطبخ، حمام، اتاقهای خدمه و نگهبانان است که در گوشه جنوب شرقی و نیز در ضلع جنوب عمارت اصلی قرار دارد. این باغ در چهار گوشه دارای برجهای نگهبانی است.

درختان موجود در باغ شامل درختان تزیینی، سایه‎دار و میوه‎دار از جمله چنار، کاج، سرو، هلو، انار، توت، زردآلو و تاک می‎باشد. درختان باغ بیشتر از گونه کاج می‎باشند که در میان آنها درختان عرعر، انار و گردو به همراه بوته‎های گل چون شقایق، محمدی به چشم می‌خورد.

از بخشی از این باغ به عنوان موزة تاریخ طبیعی و حیات وحش بیرجند استفاده می‌شود و بخشی دیگر به رستوران سنتی تغییر کاربری داده است.

اسدالله افلاکی: در حالی که پروژه احیای ببر مازندران به‌دلیل مرگ یکی از  2ببر وارداتی و ابتلای دیگری به بیماری مهلک مشمشه، با شکست مواجه شده است و کارشناسان همواره بر غیرعلمی بودن این طرح تاکید دارند، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط‌زیست از ورود 4 قلاده ببر سیبریایی دیگر طی یک ماه آینده خبر داده است.

بیژن فرهنگ دره شوری، چهره برجسته محیط‌زیست کشور در واکنش به ورود مجدد ببرهای سیبریایی به ایران، طرح احیای ببر مازندران را غیرعلمی دانست و گفت: در شرایطی که بسیاری از گونه‌های حیات وحش با خطر انقراض مواجهند طرح احیای ببر مازندران هیچ توجیه علمی و فنی ندارد.

دره شوری که نامش با ژئوپارک قشم

عجین شده در گفت‌وگو با همشهری افزود: زمانی که طرح احیای ببرمازندران رسانه‌ای شد آنچه در درجه اول مهم بود اسناد و منابعی بود که متولیان این طرح به آن استناد می‌کردند. از آنجایی که من به این منابع دسترسی نداشتم نظر دکتر کیابی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی و بوم شناس متخصص حیات وحش را که به منابع و مراجع علمی مرتبط دسترسی دارد جویا شدم. کیابی در پاسخ گفت در منابعی که به آن استناد می‌شود چنین چیزی وجود ندارد. در واقع اینکه گفته می‌شود ببر سیبری همان ببر مازندران است مبنای علمی ندارد.

ببر سیبری ببر مازندران نیست

وی تصریح کرد: با وجود اینکه ببر سیبری با ببر مازندران تفاوت دارد و برخی از گونه‌های حیات وحش کشور با خطر انقراض مواجهند این همه اصرار به ورود این گونه حیات وحش به کشور چه توجیهی می‌تواند داشته باشد؟ چرا ما هزینه و وقت را صرف نجات گونه‌های خودمان نمی‌کنیم؟ چرا وضعیت نابسامان ‌گونه‌های موجود در پارک ملی و مناطق حفاظت شده را سامان نمی‌دهیم؟
دره شوری افزود: درحال حاضر، همواره از نبود آموزش و کمبود نیروی حفاظت صحبت می‌شود؛ در گذشته 10‌میلیون هکتار منطقه حفاظت شده به‌گونه‌ای تحت حفاظت قرار داشت که برای نمونه منطقه خوش ییلاق با مناطق حفاظت شده جهانی رقابت می‌کرد. بختگان از نظر حفاظت واقعا شرایط یک پارک ملی را داشت.

امروز دائماً می‌گویند باید به محیط‌بانان آموزش بدهند و دانش عمومی را ارتقا دهند، اما اینکه چه کسی باید آموزش بدهد مشخص نیست. آموزش و تنویر افکار عمومی باید از طریق روزنامه‌ها و صداوسیما باشد. تا رسانه‌ها و رادیو و تلویزیون به‌طور جدی وارد عرصه آموزش محیط‌زیست نشوند در این زمینه توفیقی به‌دست نمی‌آید. وی در ادامه گفت: وقتی ما هنوز تکلیف زباله مان مشخص نیست و همه چیز را باهم دفن می‌کنیم بعد می‌گوییم دفن بهداشتی زباله؛ صحبت از آموزش چه جایگاهی دارد؟ الان زباله سراسر شمال را فراگرفته است. این سرزمین در حال تبدیل شدن به زباله‌دانی است. آن وقت در یک چنین شرایطی می‌خواهند با وارد کردن ببر سیبری، ببرمازندران را احیا کنند. واقعا می‌خواهند 4 ببر را در کدام زیستگاه رها کنند؟ این کارشناس برجسته محیط‌زیست خاطر نشان کرد: به فرض آنکه ببر سیبری آماده زندگی در زیستگاه بشود اگر سراسر شمال را طی کند یک گراز یا یک مرال یا یک گوزن پیدا نمی‌کند. کدام زیستگاه برای این حیوان مناسب است؟

دره شوری با تاکید براینکه ببرسیبری با ببر مازندران تفاوت دارد، گفت: به فرض محال که این دو یکی باشند آیا روش انتقال این است؟ در سال 56 قرار بود شیر ایرانی را از هند به ایران وارد کنیم اما پیش از ورود این حیوان، 191‌هزار هکتار از عرصه‌هایی که مناسب شیر بود با کمک بهترین کارشناسان خارجی و داخلی بررسی شد و تحت حفاظت قرار گرفت. پس از این مقدمات قرار شد شیرهای وارداتی قبل از رها شدن در زیستگاه اصلی، برای تکثیر مدتی داخل پارک ملی رها شوند؛ پارکی که به‌شدت حفاظت می‌شد. پس از این مراحل قرار بود 2 قلاده شیر در زیستگاه رها شوند تا عکس‌العمل وسازگاری آنها با زیستگاه و شرایط جدید بررسی شود بعد از آن تعدادی شیر متناسب با زیستگاه رها شوند. البته این پروژه به اتمام نرسید ولی این تجارب وجود دارد، اما الان بدون آنکه زیستگاهی آماده باشد اقدام به این کار شده است.

معاون طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست که از ورود 4 قلاده ببر سیبریایی طی ماه آینده به کشور خبرداده، گفته است: یک گروه کارشناسی به روسیه اعزام شده تا موضوع ببر و زیستگاه آن را مورد بررسی کارشناسانه قرار دهد. به گفته وی، هفته گذشته با ورود لوک هانتر یکی از کارشناسان برجسته به کشور، موضوع نصب ردیاب ببر‌های روسی و پلنگ‌های ایرانی بررسی شده است. همچنین مایک موزر، رئیس گروه گربه‌سانان اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت ظرف 10روز آینده وارد کشور می‌شود تا پس از بررسی شرایط ببرهای روسی موضوع انتقال پلنگ‌های ایرانی به روسیه را بررسی کند.

این گزارش می‌افزاید: 2 قلاده ببر سیبریایی که اردیبهشت ماه89 به‌منظور احیای ببرمازندران وارد کشور شده بودند به بیماری مشمشه مبتلا شدند که ببرنر سال گذشته تلف شد و ببر ماده هم در قرنطینه نگهداری می‌شود.

رییس اداره حفاظت محیط زیست سراوان گفت: تصویر زنده یک قلاده پلنگ ایرانی برای نخستین بار در این شهرستان واقع در جنوب شرق سیستان و بلوچستان ضبط شد

به گزارش ایرنا، موسی دهقان نژاد افزود: بر اساس شواهد به دست آمده عمده زیستگاه این گربه سان در سیستان و بلوچستان 'ارتفاعات کوه بیرک' در سراوان و شهرستان نیکشهر است.

وی اظهار داشت: ماموران محیط زیست سراوان پس از 25 روز تلاش شبانه روزی و استفاده از دوربین تله موفق به ضبط تصویر پلنگ ایرانی در ارتفاعات منطقه حفاظت شده بیرگ این شهرستان شدند.

دهقان نژاد گفت: مهمترین زیستگاه این جانور جنگل‌ها و ارتفاعات بیش از چهار هزار متر است که کوه بیرک از جمله این مناطق محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: پلنگ ایرانی با توجه به کمبود منابع غذایی و خطرات احتمالی گونه‌ای در معرض انقراض است و شواهد نشان می‌دهد تنها 10 قلاده از این جانور کمیاب در منطقه وجود دارد.

رییس اداره حفاظت محیط زیست سراوان افزود: این جانور با جثه‌ای کشیده و باریک جزو بزرگ‌ترین گربه سانان ایران محسوب می‌شود که بسیار زیبا است و با توجه به هوشیاری زیاد، ضبط تصویر زنده از آن کاری بسیار سخت و زمان‌بر است.

وی ادامه داد: دوربین‌های تله با هدف شناسایی و حفاظت بیشتر از گونه‌های جانوری کمیاب در زیستگاه‌های احتمالی این جانوران در شهرستان سراوان بکار گرفته شده است.

رییس اداره حفاظت محیط زیست سراوان گفت: هفته گذشته نیز با کمک این دوربین جانوری بسیار نادر به نام 'شاه روباه' در 'منطقه حفاظت شده بیرک' سراوان شناسایی شد .

منطقه حفاظت شده بیرک با 73 هزار هکتار وسعت در غرب شهرستان سراوان واقع شده و گونه‌های جانوری کمیاب و نادر در آن زیست می‌کنند.

مدیرکل اداره حفاظت محیط زیست مرکزی گفت: نخستین بار در این استان گونه نادر سیاه گوش در ارتفاعات شهرستان زرندیه مشاهده و ثبت شد

امیر انصاری در گفت و گو با ایرنا اعلام کرد: چوپانان شهرستان زرندیه دیروز با مراجعه به اداره کل محیط زیست لاشه حیوانی را تحویل دادند که توسط سگ‌های گله دریده شده بود و پس از کارشناسی مشخص شد که این حیوان یک سیاه گوش ماده بوده است.

وی افزود: پراکندگی سیاه گوش در ایران به صورت کاملا محدود در ارتفاعات البرز و استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی است لذا مشاهده این گونه نادر در استان مرکزی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

مدیرکل اداره حفاظت محیط زیست استان مرکزی اضافه کرد: در کالبدشکافی حیوان مشخص شد که این سیاه گوش ماده و بالغ بوده و احتمالا به دلیل نزدیک شدن سگ‌های گله به توله‌ها و قلمرو زندگی‌اش، با آنها درگیر و کشته شده است.

انصاری اظهار کرد: چوپانان پوست این حیوان را از بدنش جدا کرده بودند که با مراجعه کارشناسان به محل تحویل گرفته شد.

وی بیان کرد: یک گروه کارشناسی خبره به ارتقاعات زرندیه اعزام شده تا با دوربین و تجهیزات تخصصی وجود تعداد بیشتر این گونه را رصد کرده و مناطق زیستگاهی احتمالی آن را شناسایی کنند.

مدیرکل اداره حفاظت محیط زیست استان مرکزی از مردم درخواست کرد با توجه به اینکه فصل بهار اوقات زایش گونه‌های حیوانی و پرندگان است از بردن دام‌های خود به ارتفاعات و زیستگاه‌های طبیعی بپرهیزند.

وی گفت: بر اساس برنامه ریزی امسال شناسایی و ثبت گونه‌های نادر و تقویت حمایت و احیای آنها به ویژه پلنگ سانان، آهو و درنا در دستور کار است.

او ادامه داد: نسل سیاه گوش در معرض انقراض است لذا با مشاهده و ثبت آن در استان مرکزی حمایت‌های لازم زیست محیطی اعمال شده و اقدامات احیای آن صورت خواهد گرفت.

'سیاه گوش' از گونه گربه سانان است که ظاهری زیبا دارد. دارای پاهای بلند، دم کوتاه و پشمالو با موهای بلند ریش مانند است.

این حیوان در انتهای بیرونی گوش‌های خود به طول چهار سانتیمتر موهای بلند مشکی دارد و به همین دلیل به سیاه گوش شهرت یافته است.

سیاه گوش حیوانی پستاندار است که در هر زایمان سه تا چهار توله به دنیا می‌آورد و فصل جفتگیری آن اوایل زمستان بوده و دوران حاملگی‌اش 70 روز به طول می‌انجامد.

طول عمر این حیوان معمولا 21 سال است و از جوندگان و حیوانات کوچک محیط تغذیه می‌کند به همین دلیل از نظر کنترل جمعیت حیوانات و هرم انرژی برای اکوسیستم ارزش زیادی دارد.

این حیوان می‌تواند مسافتی به طول یکصد کیلومتر را بدود، طعمه خود را شکار می‌کند و در شب‌ها چشمان این حیوان درخشندگی زیبایی دارد.

استان مرکزی با 335 گونه جانوری شامل 53 گونه پستاندار، 205 گونه پرنده، 54 گونه خزنده، 40 گونه دوزیست، 19 گونه ماهی و هزار و 336 گونه گیاهی رتبه سوم تنوع زیستی را در کشور به خود اختصاص داده است.

طاق شاه عباسی پر رکوردترین بنای تاریخی ایران است! سدی با 60متر ارتفاع که نه تنها لقب قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سد قوسی جهان را با خود یدک می کشد، بلکه به مدت 550 سال هم به عنوان بلندترین سد در جهان شناخته می شد. اما سد شاه عباسی یک لقب دیگر هم دارد که هنوز هیچ سدی موفق به تصاحب آن نشده است: نازکترین سد جهان که به خاطر عرض تاج  یک متری اش به این نام شناخته می شود.

برای دیدن طاق شاه عباسی که به سد شاه عباسی هم معروف است، باید به روستای 700 ساله خرو و در فاصله ‪27‬ کیلومتری شهر طبس سفر کنید.

بالاتر از این چشمه، دره تنگی وجود دارد که در آن طاق شاه عباسی بنا شده است. قدمت این طاق را به دوره صفویه نسبت می دهند و معتقدند که سنگ نگاره‌های بزکوهی که بر آن حک شده اند، نمادی از درخواست فراوانی آب، زایندگی و فراوانی نعمت است. عده ای هم این بزها را نمادی از فرشتگانی می دانند که برای نگهبانی آب، افزایش و فراوانی نعمت بر دیواره‌های طاق دعا می کنند.

اگر گذارتان به طبس و روستای خرو افتاد، بعد از تماشای این سد جالب و شگفت انگیز حتما سری هم به چشمه دیدنی مرتضی علی بزنید که برگ های جدیدی برای غافلگیری شما رو خواهد کرد!

این چشمه در آن واحد دو بخش سرد و گرم دارد که به موازات یکدیگر جریان پیدا می کنند. به این معنی که یک سمت چشمه سرد و سمت دیگر آن گرم است و شما با قدم زدن در آن می توانید یک پای خود را در آب سرد چشمه فرو کنید و پای دیگرتان را در آب گرم آن!

دلیل این اتفاق آن است که آب گرم چشمه از دیواره سمت راست به داخل رودخانه می ریزد و همین، اختلاف دمایی را در چشمه ایجاد می کند که گاهی به 10درجه هم می رسد! غلظت بیشتر آب گرم و تفاوت ساختاری آن با آب سرد جاری در كف رودخانه باعث می‌شود که این آب ها تا مسافت حدود سیصد متری بستر رودخانه هم پیش بروند در حالی که به طور کامل با هم مخلوط نشده اند و در بستر رودخانه قابل تفکیک هستند! به این ترتیب می بینید که در یك طرف رودخانه آب سرد و در طرف دیگر آب گرم جریان دارد.

برای رسیدن به آبگرم مرتضی علی باید از شهر طبس بگذرید و بعد، حدود پنج كیلومتر را با پای پیاده طی کنید كه بیشتر این مسیر از داخل آب می گذرد. در طول راه، دیواره‌های بلند دره مانندی در دو طرف همراهی تان می کنند که روی آنها حفره‌های کوچک و بزرگ با نظم خاصی قرار گرفته اند. بعضی از این حفره ها، چشمه های جوشان آب هستند که بزرگترین شان به حمام مرتضی علی معروف شده‌ است.

سلام به همه ایرانیان عزیز عیدتون مبارک البته با کمی تاخیر امیدوارم سال خوبی داشته باشین.
*س ع ی د*

در پی درگیری ماموران یگان حفاظت محیط زیست و چند شکارچی غیر مجاز در پارک ملی گلستان، یکی از محیط‌بانان به نام "ابوالفضل جلالی راد" مورد اصابت گلوله قرار گرفت.

 مدیرکل حفاظت محیط زیست استان گلستان به ایلنا گفت: 5 فروردین در درگیری با شکارچیان غیرمجاز یک مأمور یگان حفاظت محیط زیست در پارک ملی گلستان مجروح شد.

محمد ممشتی با اعلام این مطلب اظهار کرد: شنبه شب مأمورین یگان حفاظت محیط زیست حین گشت‌زنی در پارک ملی گلستان با ۶ نفر شکارچی غیرمجاز مواجه شدند.

 وی ادامه داد: در پی مشاهده این شکارچیان غیر مجاز، توسط نیروهای حفاظت محیط زیست به آنان هشدارهای قانونی داده شد اما این شکارچیان توجهی به هشدار‌ها نکردند که در پی آن درگیری بین دو گروه بوجود آمد که منجر به زخمی شدن "ابوالفضل جلالی راد" یکی از محیط بانان شد.

 ممشتی با اشاره به اینکه این فرد از ناحیه شکم مورد اصابت گلوله قرار گرفته است گفت: اصابت گلوله موجب مجروح شدن روده‌ها و کبد وی شده که بعد از انتقال به بیمارستان مورد عمل جراحی قرار گرفته است.

 به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست استان گلستان عمل جراحی این مامور یگان حفاظت محیط زیست موفقیت آمیز بوده و به اعتقاد پزشکان معالج، وی از مرگ نجات یافته است.

 ممشتی در ادامه خاطر نشان کرد: با تلاش مأموران یگان حفاظت محیط زیست، 4 تن از شکارچیان دستگیر و تحویل مقامات قضایی شدند.

 وی در پایان از همکاری رئیس دادگستری و دادستان منطقه "آشخانه" تقدیر و تشکر کرد.

تالاب گاوخونی در حاشیه فلات مرکزی ایران و در فاصله 145 کیلومتری جنوب شرقی شهر اصفهان و در 30 کیلومتری شهر ورزنه قرار دارد

این تالاب و حوضه پیرامون آن یکی از اولین مناطق سکونت بشری در حوضه داخلی ایران است که به خاطر دوری از شهر اصفهان و پیرامون آن به صورتی بکر و دست نخورده باقی مانده‌ و از تخریب‌های تاریخی که دیگر مناطق حوضه زاینده‌رود را دگرگون ساخته به دور مانده است.

این دور ماندگی موجب شده است که منطقه به صورت گنجینه‌ای حفاظت شده از چشم اندازهای طبیعی و آثار تمدن مردم منطقه در جلوه‌های طبیعت کویری، آب‌نمای تالاب، علفزارها و جنگل‌های کویری، چشم‌انداز بی انتها از افق چشم نواز، تپه‌های شنی به طول بیش از 70 کیلومتر و عرض متفاوت و در مجموع اکوسیستم مناطق کویری تا کنون باقی مانده باشد.

تالاب گاوخونی از جمله اکوسیستم‌های طبیعی استان اصفحان است که به عنوان اکوسیستم آبی طبیعی واقع در یک منطقه خشک می‌تواند در توسعة پایدار منطقه نقش مهمی داشته باشد.

تالاب گاوخونی یکی از بکرترین چشم‌اندازهای طبیعی استان اصفهان محسوب می‌شود که به علت موقعیت جغرافیایی و مشکلات دسترسی به آن چهره طبیعی‌اش کمتر دستخوش تغییر شده است، از این رو جلوه‌های بی‌نظیر و چشم‌انداز‌های زیبایی را برای اهل ذوق و دوستداران طبیعت در دامان خود به وجود آورده است.

این تالاب در آستانه ورود به کویر(مرز میان اکوسیستم‌ آبی با خشکی) واقع شده و انعکاسی از شرایط حاکم بر این دو بوم‌سازگان است.

برخی گاخونی را به گاوخانه معنی کرده و همچنین گور خونی نیز می‌نامند. ظاهرا به علت وجود تعداد زیادی گورخر در گذشته به این نام معروف شده است.

اما وجه تسمیه این تالاب با مراجعه به منابع، بسیار متنوع است، از جمله: گاو به معنی بزرگ بوده و خونی در اصل خوان و خوانی بوده به مفهوم سفره گسترده که اشاره به اکوسیستم حیات موجود منطقه دارد. در زبان پهلوی نیز «خانیک» به معنی حوز آبگیر است که می‌توان آنرا حوزه آبگیر گسترده معنی کرد.

مساحت تالاب گاوخونی در حدود 476 کیلومتر مربع است و حداکثر عمق آن 80 تا 150 سانتیمتر است و در ارتفاع 1470 متری از سطح دریاهای آزاد قرار دارد.

گاوخونی با آغاز فصل سرما پذیرای هزاران پرنده مهاجر است که از شمال به آن ناحیه مهاجرت می‌کنند.

• اهم این پرندگان مهاجر عبارتند از: انواع کاکایی، فلامیگو، انواع سلیم، آب چلیکها، خروس کولی، انواع شیم، بالکان، پلیکان، حواصیل خاکستری، بوتیمار، انواع کله سبز، اردک، لک لک از فیلوش اردکنوک پهن، ... همچنین پرندگان عموما با شروع فصل پاییز به طرف گاوخونی سرازیر شده و تمام زمستان را در این منطقه بسر می برند.
• علاوه بر پرندگانی دیگر مانند: چنگر، طاووسک، خروس کولی،سلیم کوچک، سلیم طوقی، سلیم تالابی، آب چیلک پا سرخ،پاشلک، چویا، چاخلق، کاکائی، کاکائی کوچک، کاکایی سر سیاه، پرستوی دریایی، جغد تالابیو شاه بوف می باشد.

به دلیل شوری خاک در محدوده اطراف تالاب تا شعاع چند کیلومتری از تالاب لایه‌ای از نمک سطح خاک را فرا گرفته و امکان هر نوع رویش‌های گیاهی را از میان برده است.

پوشش گیاهی تالاب شامل گونه‌های متفاوتی از جمله: لوئی، نی، مرغ، بارهنگ آبی، علف بوریا، جگن و انواع جلبک و برخی از گونه‌های گیاهی دیگر آبزی می‌شود. بعلاوه در سواحل این تالاب درختچه هایی نظیر تاغ، ریش بز، کاروان کش و اشنان نیز یافت می‌گردد.

تالاب بین‌المللی گاوخونی با وسعت 43 هزار هکتار، در سال 1354 در فهرست کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است.

قلعه قمیشلو با مساحتی بیش از 9000 متر مربع که توسط حصار و چندین برج محصور گردیده مشتمل بر حیاط خلوتها، اصطبل، انبار، محل استقرار نگهبانها و خدمه حمام و فضاهای متعدد دیگری از جمله محلی جهت نگهداری و پرورش سگهای شکار می باشد. فضاهای این مجموعه به نحو مطلوب گرداگرد هسته مرکزی (محل اقامت صاحبان قلعه) که شامل دو حیاط خلوت و ساختمان های بیرونی و اندرونی است استقرار یافته است. علاوه بر این باغی در حدود 40000متر مربع در بخش شرقی ساماندهی گردیده که جزو مجموعه به حساب می آید.

قلعه دارای 5 ورودی در جبهه های مختلفی است .ورودی اصلی در بخش شرقی حصار قلعه قرار گرفته که شامل سه دری با قوس های هلالی شکل است. مهمترین بخش قبعه واقع در قسمت مرکزی است که این بخش دارای حیاط مرکزی مستطیل شکلی است که اتاق های متعددی در اطراف آن شکل گرفته اند.

تاریخچه قمیشلو

پارک ملی به محدوده‌ای از منابع طبیعی یک کشور اعم از جنگل، مرتع، بیشه‌های طبیعی، اراضی جنگلی، دشت و آب و کوهستان گفته می‌شود که نمایانگر نمونه‌های برجسته‌ای از مظاهر طبیعی آن کشور است

همه کشورها، این مناطق را به منظور حفظ دائمی وضع زندگی و طبیعی آن و همچنین ایجاد محیط مناسب برای تکثیر و پرورش جانوران وحشی و رشد رستنی‌ها در شرایط کاملاً طبیعی تحت حفاظت قرار می‌دهند.

پارک‌های ملی، چیزی فرا تر از هر بنای یادبود و ساختمان، بیش از سرزمین‌ها و کوه‌ها، جنگل‌ها، دریاچه‌ها و شگفتی‌های زمین شناختی، هستند. آنها معرف بخشی از روح یک کشور به حساب می‌آیند.

ایالات متحده آمریکا، اولین کشور و آغازگر طرح و برنامه برای حفظ طبیعت و تاسیس پارک‌های ملی است.

پارک‌های ملی به عنوان الگوهایی از تنوع زیستی هر ناحیه می‌باشند که در دیگر مناطق دستخوش تغییر و یا نابودی گشته‌اند.

اینگونه مناطق به عنوان ماًمنی مطمئن جهت زیست بسیاری از گونه‌های وحشی است. در واقع پارک‌های ملی مانند جزایری هستند که در بستر طبیعت حرکت‌های زیستی در آنها به طور طبیعی جریان داشته و سرمایه‌های ژنتیکی انسان و تنوع آنها به طور مطلوب در آنها حفظ می‌شود.

این پارک‌ها جدا از ارزش‌های اخلاقی حفظ تنوع زیستی و ژنتیکی، پشتوانه‌ای بسیار مطمئن جهت پیشرفت و توسعه به شمار می‌آیند.

در میان مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان محیط زیست که شامل پارک ملی، آثار طبیعی ملی، پناهگاه‌های حیات وحش و مناطق حفاظت شده است، پارک‌های ملی از بیشترین حفاظت برخوردار هستند.

در کشورمان ایران نیز پارک‌های ملی دارای ارزش و اهمیت فراوانی هستند. 23 پارک ملی در پهنه کشورمان وجود دارد که در مجله حاضر به معرفی آنها پرداخته‌ایم.

کنوانسیون رامسر (THE RAMSAR CONVENTION ON WETLANDS) پیمانی بین‌المللی درباره حفاظت از تالاب‌های جهان است و در سال ۱۹۷۱ در شهر رامسر ایران تهیه و به امضای نمایندگان ۱۸ کشور شرکت کننده رسید

نام این پیمان از شهر رامسر درایران گرفته شده و مقر آن در شهر گلند سوئیس است. تالاب‌های مشمول این پیمان با نام «تالاب رامسر» شهرت دارند و ۱۶۰ کشور عضو این پیمان هستند.

در این کنوانسیون فهرستی از تالاب‌های مهم جهان نیز تهیه شد و به «فهرست رامسر» شهرت یافت. در این فهرست کشورهای بریتانیا با ۱۶۴ تالاب از لحاظ تعداد و کانادا با ۱۳۰ هزار کیلومتر مربع تالاب، از لحاظ وسعت رکورددار هستند. همچنین(تا سال 2011) 33 تالاب ایران در لیست کنوانسیون رامسر با 22 عنوان ثبت شده‌اند به طوری که گاهی سه تالاب با یک عنوان ثبت شده که می‌توان به تالاب‌های اقماری یادگارلو، درگه سنگی و حسنلو در حاشیه دریاچه ارومیه اشاره کرد.

  وب‌سایت: کنوانسیون رامسر / متن پیمان (پی دی اف) / چهاومین سالگرد کنوانسیون رامسر/

از سال ١۹٦٢ ایده‌ای مبنی بر ایجاد معاهده بین‌المللی برای حفاظت از تالاب‌ها شکل گرفت. اما عملا ۸ سال طول کشید تا چنین ایده روشنفکرانه‌ای تحقق یابد و تا سال ١۹۷١، چندین نشست هم‌اندیشی بین دست‌اندرکاران و مسوولان محیط زیست برخی کشورهای جهان برگزار شد تا اینکه سرانجام در سال ١۹۷١ (سال ١٣۴۹) با تلاش اسکندر فیروز، رئیس سابق  این امر تحقق یافت.

وی که از او به عنوان پدر محیط زیست ایران یاد می‌شود، موفق شد رؤسای محیط زیست ١۸ کشور جهان و مسوولان برخی نهادهای غیردولتی بین‌المللی از جمله فائو، یونسکو، IUCN و WWF را در شهر رامسر در ایران گردهم جمع تا سند کنوانسیون حفاظت از تالاب‌های جهان را نهایی کند.

میزبانی ایران در انعقاد چنین پیمانی در شهر رامسر در روز ١۳ بهمن ماه موجب شد تا نام رامسر بر کنوانسیون بین‌المللی حفاظت از تالاب‌ها نقش ببندد و پرچم پیشرفته‌ترین کنوانسیون زیست محیطی جهان در مقر دائمی این کنوانسیون در شهر گلندِ سوییس با نام رامسر مزین شده است.

کنوانسیون رامسر مشتمل بر یک مقدمه و 12 ماده است. در این کنوانسیون فهرستی از تالاب‌های مهم جهان نیز تهیه شده است.

طرف‌های معاهده در این کنوانسیون موظفند که تالاب‌های حائز اهمیت سرزمین خود را تعیین، نقشه‌های اصلاحی تالاب‌ها را به نحوی تنظیم و اجرا کنند که حفظ و حراست و بهره‌برداری صحیح از آنها را در سرزمین خود تسهیل نمایند. همچنین با اعمال مدیریت صحیح کوشش کنند تعداد پرندگان آبزی در تالاب‌های مربوطه را افزایش دهند و تسهیلات لازم برای حفاظت تالاب‌ها و پرندگان آبزی در منطقه تالاب‌ها فراهم کنند.

نماینده و سازمان مرجع کنوانسیون رامسر در ایران، سازمان محیط‌ زیست است که مسؤولیت نظارت و اجرای آن را برعهده دارد. سازمان محیط زیست نیز برای پیشرفت کار، کمیته‌ای با نام کمیته ملی کنوانسیون رامسر با حضور نماینده‌های وزارت علوم، وزارت نفت، وزارت امورخارجه، وزارت جهاد کشاورزی، ... و دو نماینده از سازمان‌های غیر دولتی تشکیل داده است که برترین گروه‌های تصمیم گیرنده در این رابطه هستند.

در حالی که ارزش اکولوژیک تالابها 10 برابر جنگل‌ها و 200 برابر زمین‌های زراعی است، اوایل سال 2012 تالاب‌های 27 کشور در قالب 48 سایت تالابی در فهرست مونترو کنوانسیون رامسر (فهرست قرمز) قرار گرفت. بر اساس این فهرست کشورهای یونان با 7 تالاب، ایران با 6 تالاب و جمهوری چک با 4 تالاب، بیشترین مونترو تالاب‌ها را دارند. همچنین نام 32 تالاب 20 کشور جهان نیز به دلیل بهبود شرایط اکولوژیکی تالاب‌هایشان از این فهرست خارج شد.

از 22 تالاب ثبت شده ایران در کنوانسیون رامسر، تالاب‌های «شورگل، یادگارلو و درگه سنگی»، «مجموعه تالاب انزلی»، «شادگان، خورالامیه و خورموسی»، «نیریز و کمیجان»، «انتهای جنوبی هامون پوزک» و «هامون صابری و هامون هیرمند»، 6 سایت تالابی هستند که در معرض تغییرات اکولوژیکی بوده و به همین دلیل در فهرست «مونترو» رامسر قرار گرفته‌اند.

دبیر شورای منطقه‌ای حوزه آبخیز دریاچه ارومیه گفت: وضعیت بارندگی در حوزه آبخیز دریاچه ارومیه در سال آبی جاری طبیعی است

حجت جباری در گفت و گو با ایرنا گفت: اگرچه میزان بارندگی سال جاری در مقایسه با زمان مشابه در سال گذشته در حدود 45 تا 50 میلی متر افزایش یافته است اما در مقایسه با متوسط بارندگی درازمدت، میزان بارندگی زیاد نبوده و در حد شرایط نرمال است.

وی اضافه کرد: سطح تراز دریاچه ارومیه امسال نسبت به زمان مشابه در سال 89 در حدود 24 سانتی متر پایین‌تر است که باید منتظر تغییرات وضعیت سطح تراز در فصل بهار 91 نیز باشیم.

وی افزود: به دلیل ذوب برف در ارتفاعات و بارندگی‌های بهاره بیشترین افزایش سطح دریاچه ارومیه در فصل بهار اتفاق می‌افتد.

دبیر شورای منطقه‌ای حوزه آبخیز دریاچه ارومیه همچنین اظهار کرد: میزان افزایش سطح تراز دریاچه در حال حاضر نسبت به حداقل آن در اواسط پاییز سال جاری تنها در حدود هشت سانتی متر افزایش یافته است که وضعیت خوبی به نظر نمی‌رسد.

جباری همچنین با اشاره به کاهش چهار و نیم متری سطح تراز دریاچه ارومیه نسبت به سطح تراز متوسط دراز مدت آن گفت: برای جبران کاهش آب دریاچه پروژه‌های مختلفی تعریف شده‌است که بخشی در حال اجرا و بخشی نیز در مراحل مطالعه و تامین اعتبارات لازم هستند.

فک دریای خزر یکی از پستانداران کمیاب آبزی دنیاست که فقط در دریای خزر و رودخانه‌های منتهی به آن زندگی می‌کند.

این‌گونه تنها پستاندار دریای خزر محسوب می‌شود اما آلودگی‌های صنعتی، نفتی و شکار بی‌رویه، نسل فک دریایی دریای خزر را به انقراض کشانده است.

فک خزری (PHOCA CASPIC) که مردم شمال آن را سگ آبی می‌نامند کوچک‌ترین گونه فک‌بدون گوش دریای خزر است و می‌تواند وضعیت این دریاچه را از نظر آلودگی و حفاظتی مشخص کند.

در همین خصوص کارشناس مسئول حفاظت محیط‌زیست در گفت‌وگو با خبرنگار همشهری گفت: فک دریای خزر در میان هزار نوع جاندار خزر تنها پستاندار این دریا محسوب می‌شود، فک‌ها در تابستان، بهار و پاییز بیشتردر آب‌های ایران زندگی می‌کنند و برای زایمان به مناطق یخی در شمال دریای خزر مهاجرت می‌کنند. وی ادامه داد: در دوره زندگی‪ ۵۰ ساله‌ فک‌های خزری آنها به سواحل ایران بیش از سواحل 4کشور دیگر نزدیک می‌شوند

سینا معماری با بیان اینکه فک‌ جانوری با ارزش‌ به‌حساب می‌آید، افزود: فک‌های خزر حتی با مدفوع خود یک منبع غذایی در دریای خزر به‌وجود می‌آورند و موجب تغذیه ماهیان و بالا رفتن ظرفیت غذایی زیستگاه آنان می‌شوند. وی ادامه داد: همچنین فک‌ها نمونه خوبی برای تعیین میزان آلودگی‌های دریای خزر محسوب می‌شوند و با نمونه‌گیری این جانور می‌توان روند آلودگی‌ها را در دریای خزر مشخص کرد. معماری علت کاهش و انقراض جمعیت این‌گونه را به کشتار بی‌رویه در سال‌های گذشته، آلودگی فزاینده دریای خزر، برداشت بی‌رویه منابع آبزیان مورد تغذیه فک‌ها از جمله صید بی‌رویه ماهی کیلکا و کاهش ذخایر آن به‌علت هجوم گونه غیربومی ژله ماهی شانه‌دار، منتقل شدن ویروس ‪ CDVتوسط سگ‌سانان خشکی و همچنین هدایت سالانه میلیاردها مترمکعب انواع سموم کشاورزی بیان کرد. کارشناس مسئول حفاظت محیط‌زیست تصریح کرد: سموم و کودهای شیمیایی که در زمین‌های کشاورزی به‌ویژه در شالیزارهای شمالی به‌کار می‌رود پس از سرازیر شدن به دریای خزر مرگ را برای فک‌های خاکستری خزر رقم می‌زند تا صدای آژیر قرمز مرگ دریای خزر بلند شود. وی در پایان خاطرنشان کرد: برای حفظ فک خزری برنامه‌ای از سوی محیط‌زیست دریای خزر تنظیم و به دولت‌های حاشیه دریای خزر ارائه شده‌است تا اقدامات لازم در حمایت از این جانور به‌عمل  آورند

اما فک‌های خزری تنها از سوی آلودگی‌های شیمیایی و فاضلاب‌های منطقه زخم نمی‌خورند. فک رقیب قدیمی با ماهیگیران در صید ماهی است. تورهای بزرگ ماهیگیری هر ساله از پاییز تا فروردین سال بعد سواحل دریا را پوشش می‌دهند و در برخی روزها ماهیگیران دوبار صید ماهی می‌کنند‌ اما در این زمان فک‌ها برای صید ماهی به بخش‌های کم‌عمق دریا می‌آیند و در تور ماهیگیری اسیر می‌شوند.

البته تاکنون کارگاه‌های آموزشی متعددی در رابطه با آگاهی انسان‌ها در نجات و امداد فک خزری در استان‌های شمالی برگزار شده‌ و کمک بزرگی کرده تا فک‌های خزری به خاطر عدم‌آگاهی ماهیگیران جانشان را از دست ندهند. هر چند آسیب‌های دیگری که فک‌ها را تهدید می‌کند، بسیار مهم‌تر از این است؛ از دست دادن زیستگاه‌های امن به خاطر توسعه‌های انسانی در سواحل کشورهای حاشیه این دریا و اشغال شدن جزایر شمالی دریای خزر توسط انسان‌ها و همچنین مزاحمت کشتی‌های تجاری در شمال دریای خزر برای فک‌هایی که روی یخ‌ها زاد و ولد و زندگی می‌کنند معضلات جدی ایجاد کرده است.